واژگان کلیدی
دانشگاه مجازی،آموزش مجازی،دانشگاه دیجیتال،دانشگاه هایپر لینک،دانشگاه تعاملی،دانشگاه غیر مرکزی،آموزش مجازی در ایران.

مقدمه
دسترسی و تسلط بر تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات و بهرهگیری از آن در امر استراتژیک و مهم آموزش و تربیت نیروی انسانی، خود یکی از مؤلفه های مهم قدرت در عصر حاضر محسوب میشود که نباید از آن چشم پوشید.
پیشرفت روزافزون تکنولوژی وخصوصا تکنولوژی اطلاعات باعث تغییرات بسیاری در زمینه آموزش الکترونیکی شده است عواملی چون کاهش هزینه آموزش، سهولت حضور در کلاسهای مجازی، تنوع دروس، زمان انتخاب آن، کاهش هزینه رفتوآمد و انعطافپذیری زیاد آموزش الکترونیکی در گسترش این پدیده بیتأثیر نبوده است.
آموزش الکترونیکی در ایران صنعتی نوپا در تکنولوژی آموزشی وآموزش از راه دور است، اما مراکز و مؤسسات آموزشی به ویژه دانشگاه ها در تلاشاند تا هرچه سریعتر الگویی مناسب با ساختار آموزشی و فرهنگی کشور در زمینه آموزش الکترونیکی ارائه کنند. علاوه بر مزیت هایی که آموزش الکترونیکی ماهیتا از آن برخوردار است، یکی از مهمترین دلایل ضرورت سازماندهی مراکز و مؤسسات آموزش الکترونیکی در ایران، تقاضای روزافزون آموزش به ویژه آموزش عالی در کشور است که با توجه به محدودیت منابع و ظرفیت آموزشی در نظام آموزشی فعلی به یک موضوع خاص اجتماعی تبدیل شده است.
کارآمد ساختن آموزش الکترونیکی میتواند بخشی از این مشکلات را مرتفع سازد، لذا با توجه به اهداف تعریف شده برای آموزش وتحصیلات دانشگاهی در ایران، اهمیت پرداختن به ساختار مراکز و مؤسسات آموزش الکترونیکی به ویژه دانشگاههای مجازی در ایران به وضوح روشن میشود. شکی نیست که سیستم آموزشی سنتی در عصر حاضر نمیتوانست نیازهای جامعه اطلاعاتی امروز را پاسخ گوید، پس لازم بود این نظام مستهلک در درون پیکربندی خود دچار دگردیسی شود و فرآیند انطباق پذیری در راستای نیازهای جوامع امروز را شاهد باشد. 

آموزش الکترونیکی
پیش از آن که به تعریف آموزش الکترونیکی بپردازیم، لازم است ویژگی های آن بیان شود. ویژگی های آموزش الکترونیکی در یک نگاه اجمالی، عبارتند از:

- جدایی یادگیرنده از یاددهنده از نظر فیزیکی.
- دخالت یک سازمان آموزشی در فرایند یادگیری- یاددهی.
- استفاده از فناوری های جدید به ویژه فناوری های ارتباطی.
- امکان ارتباط دوجانبه Interactive میان یادگیرنده و یاددهنده توسط سازمان آموزش دهنده با استفاده از فناوری ارتباطات
- نبود کلاس های یادگیری جمعی منظم و تأکید بر آموزش فردی و مطالعه مستقل.
- تقسیم فعالیت های مربوط به فرآیند یادگیری- یاددهی بر پایه مشارکت.
- رفع موانع سنتی آموزش هم از لحاظ زمانی و هم از لحاظ مکانی و فراهم کردن زمینه های یادگیری.

بنابراین می توان آموزش الکترونیکی را چنین تعریف کرد:
نظام آموزشی جدیدی است جهت سازماندهی فرآیند یادگیری- یاددهی توسط یک سازمان که هدف آن انتخاب راه کارهای مناسب برای استفاده از فناوری جدید در فرایند یادگیری- یاددهی و نیز تسهیل ارتباط میان معلم و شاگرد و فراهم کردن زمینه های یادگیری مستقل و ارزشیابی نتایج آن به وسیله خود یادگیرنده و سازمان آموزشی است.

دانشگاه دیجیتالی ،دانشگاه تعاملی،دانشگاه هایپر لینک،دانشگاه غیر مرکزی
دیجیتالی بودن رسانه های جدید امکان کنترل و عمل ارادی و همچنین تصرف کردن در تولید را به وجود می آورد این شرایط تعامل رسانه ای را فراهم می کند.در واقع در نظام مجازی سیستم های طراحی شده است که فرد یا به بصورت زنده و یا بصورت تعامل بین فرد و سیستم از طریق طرح سئوال و یا درخواست بلافاصله ”جواب“ دریافت می کند. این امکان خصیصه دوم فضای مجازی را تعریف می کند که از آن تعبیر به تعاملی بودن این فضا می شود.
بعد ایدئولوژیک تعاملی بودن فضای مجازی و رسانه های جدید، مربوط می شود به ”ارزش اضافه شده“ ان است.
در رسانه قدیم، مصرف کننده، منفعل بود و دائم دریاف کننده بود. ولی در رسانه جدید، برای احساس مشغولیت جدی تر، کاربر فعال هست و بصورت تعاملی با تولید رسانه ای ارتباط برقرار می کند (ارزش اضافه شده) .
در واقع کاربر از حالت انفعال به حالت فعال تبدیل شده و تولیدات را جدی تر می گیرد.
این نگاه ”نئولیبرالیسم“ است که با ایده ”سرآمد بودن مصرف کننده“ و با هدف ایجاد ”انتخاب و سبک زندگی فردی“ برای همگان، بدنبال اندیشه توسعه مصرف گرائی از طریق فرایندهای ”مصرف کننده محور“ است.
مصرف گرائی قدیم در یک قلمرو ”هویت جمعی“ معنا پیدا می کرد ولی مصرف گرائی جدید، قدرت انتخاب فرد را در ”جهان متکثر تولید“، افزایش می دهد و در قلمرو فردی با تولید ارتباط برقرار می کند. با این تفاوت که فرد در اینجا کاملا فعال هست.
هدف ”مصرف کالاست“ – این هدف درگذشته از طریق مصرف توده وار تامین می شد و امروز نیز در عین بالا بودن ”فراوانی مصرف“ نسبت به کالاهای خاص – ولی با مصرف کننده فعال و انتخاب گر مواجه هستیم. بنا براین نتیجه یک چیز است و آن مصرف کالا.
تعاملی بودن در اینجا به معنای این است که ”کاربر“ در فضای تعاملی قرار می گیرد. فرد در فضای مجازی صرفا یک بیننده و یا شنونده منفعل نیست، بلکه کاربری محسوب می شود که قدرت وارد شدن بر مطلب و تغییر ”متن“ را دارد.
تعاملی بودن ثبت نامی، مربوط می شود به ظرفیتهائی که در فضای تعاملی مجازی برای کاربر بوجود آمده است. در واقع کاربر از طریق ثبت نام کردن در یک فضای خاص امکان بازگشت به آن فضا و یا دریافت ارتباط های جدید را برای خود فراهم می سازد.
در فضای ثبت نامی، امکان ”نه گفتن“ همواره فراهم است. در واقع همانطور که برقرار کردن ارتباط فراهم شده، قطع رابطه نیز در هر شرایطی فراهم گردیده است.
متن هایپر، پارادیم جدید را مطرح کرده است که همه ”پیوند های خطی“ گذشته را به چالش می کشد و فرد را بدون واسطه و مستقیم به منابع دیگر منتقل می کند.
در واقع مفهوم پیوند فوری، به قول بولتر و گروسین(1999:33) یک ظرفیتی است که سخن از ”پنجره ها“ نمی کند، بلکه صحبت از ”پنجره های بازشده ای“ دارد که بصورت پراکنده علائم و نمایندگی را در یک قلمرو بدون واسطه معنا بخشیده است.
در واقع منطق هایپرمدیسی، منعکس کننده کارکردهای چندگانه ”متون پیوند خورده“ و جایگاه شفاف نمایندگی است.

دانشگاه مجازی
این نوع آموزش که سابقهای نه چندان طولانی را دارد، فرآیندی از آموزش را در بر میگیرد که در آن از انواع ابزار و رسانههای الکترونیکی چون ویدئو، ماهواره، لوح فشرده، اینترنت، شبکه و ... برای آموزش استفاده میشود.
ویژهترین مزیت این آموزش جدایی استاد از دانشجوست، همین طور فرا مکان و زمان بودن آموزش از طریق این سیستم از ویژگی های بارز دیگر این شیوه آموزشی در قرن ۲۱ است. اما دانشگاه های مجازی نیز از دل آموزش از راه دور و یا همان آموزش مجازی سر برآوردند، زمان تولد دانشگاه های مجازی را میتوان مقارن با گسترش شبکه اینترنت در جهان دانست. اولین کشوری که در این عرصه پیشقدم شد کشور آمریکا بود. اما هسته اولیه آن برای انگلیسی هاست که آن را به عنوان Open University مطرح کردند، اولین دوره آموزشی از راه دور دانشگاهی که در سال ۱۸۹۲ تأسیس شد متکی بر پست بود. در اواسط قرن بیستم برنامه های آموزشی متنوعی نیز وجود داشت که به سمع و نظر مخاطبانی که نمیتوانستند در کلاس های متمرکز حضور یابند میرسید. برای شرکت در این نوع دانشگاه ها شما به دو پیشنیاز اساسی احتیاج دارید، یک دستگاه کامپیوتر و مهمتر از همه انگیزه لازم برای حضور و موفقت در این نوع سیستم آموزشی. اما مطلب ارائه شده در این دانشگاه مانند فضای آن مجازی نیست، بلکه مواد درسی مورد تدریس برای شما همان است که در دانشگاه و به شیوه سنتی برای شما تدریس میشد، عمل تدریس از طریق اینترنت و شبکه در مقولهای فراتر از زمان و مکان جای میگیرد.
دانشگاه های مجازی محل مناسبی برای ظهور و بروز استعدادها، خلاقیت و نوآوریها خواهند بود همین طور فناوری اطلاعات موجب افزایش کارایی فرایند آموزش میگردد. با رویکردی متفاوت در برخورد با مقوله آموزش از راه دور و پیوست آن دانشگاههای مجازی در خواهیم یافت که بروز چنین شکلی از آموزش در قرن ۲۱ آن هم با نگاهی به جامعه اطلاعاتی امری اجتناب ناپذیر مینماید. ضرورتی انکارناپذیر که از بطن شبکه جهانی و پیکربندی جامعه اطلاعاتی بیرون میآید. آموزش از راه دور در کشورمان به جز تجربه کوتاه دانشگاه آزاد قبل از انقلاب و دانشگاه پیام نور مبتنی بر استفاده از شیوه ارتباط از راه دور، دارای سابقه طولانی نیست.
در پایان دهه ۷۰ آموزش مجازی در دستور کار دانشگاه تهران قرار گرفت و پروژههایی تحت این عنوان آغاز شد. در سال ۱۳۸۰ سایت آموزش مجازی دانشگاه تهران با ارائه ۹ درس برای دانشجویان روزانه دانشگاه راه اندازی شد و از نیم سال اول تحصیلی همان سال، بهرهبرداری از آن آغاز شد.
در همان سال وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از تأسیس دانشگاه اینترنتی خبر داد که تحت نظر آن وزارت ولی به صورت مؤسسه غیر انتفاعی نوع اول در سراسر کشور خدمات آموزشی ارائه خواهد داد. به دنبال آن تعدادی از دانشگاهها اعلام کردند که راه اندازی آموزش الکترونیکی را جزو برنامههای خود قرار دادهاند و در حال حاضر تعدادی از آنها دروسی را به صورت تک درس برای دانشجویان حضوری خود ارائه کرده اند. این نکته در خور توجه است که باید با پشتیبانی فرهنگی و فرهنگ سازی افراد را قبل از دانشجو شدن با فضای دانشگاه مجازی آشنا کنیم تا بدنبال پذیرش مسوولیت در فرآیند آموزشی باشند. لذا پشتیبانیهای فرهنگی نیز در آموزش مجازی ضروری است.
شکی نیست که در راه رفتن به سمت جامعه اطلاعاتی به ناچار بسیاری از زوایای پنهان و آشکار صورتبندی جوامعه دستخوش تغییرات ساختاری خواهند شد، مقوله آموزش نیز از این تغییر در امان نیست، اما این فقط یک روی سکه است. باید این نکته را نیز به خاطر داشت که جوامع به مروز زمان و به دنبال همین تحولات نیاز روزافزونی به آموزش و مهارت و همین طور نیروی متخصص خواهند داشت.

اطلاعات ابزار قدرتمندی در دست صاحبان قدرت است که از طریق آن هژمونی خود را به طور خزنده در لایه های مختلف فرهنگی- اجتماعی جوامعه میگسترانند. نیروی انسانی متخصص و کارآمد و همینطور مجهز به اطلاعات روز، سرمایه اصلی و قابل برنامهریزی هر دولتی محسوب میشود. اما این قضیه لایه های فرعی دیگری هم دارد، با گسترش جوامع نیاز مردم به آموزش افزون میشود، نسلی تازه پا به عرصه میگذارد که نیاز به تربیت، تخصص و آموزش دارد، اما از طرفی تواناییهای دولتها برای تحت پوشش قرار دادن کل این پتانسیل کافی نخواهد بود. اینجاست که مشکل اصلی رخ مینماید، نیاز به جا، فضا و مکان، امکانات آموزشی و تسهیلات رفاهی برای پاسخگویی به این نیاز. همزمان با افزایش تقاضا برای تحصیل در دانشگاه بودجه اختصاصی برای این مسئله افزایش چشمگیری نداشته است.
پس باید با تخصیص امکانات و اولویتها و همینطور پیشبینی سازوکارهای جدید به سمتی برویم که بتوانیم مفهوم سنتی کلاسهای درس را تغییر دهیم.
دسترسی و تسلط بر تکنولوژی ارتباطات و اطلاعات و بهره گیری از آن در امر استراتژیک و مهم آموزش و تربیت نیروی انسانی، خود یکی از مؤلفه های مهم قدرت در عصر حاضر محسوب میشود که نباید از آن چشم پوشید. از سوی دیگر، گسترش بیوقفه و کم هزینه سیستم آموزشی الکترونیکی در سراسر دنیا ، ضرورت استفاده از این روش آموزشی را اثبات میکند.
به هر فناوری اطلاعات و ساختار شبکهای وارد زندگی انسانها شده و در لایه های مختلف زندگی آنها حضور دارد، امروز نیز ساختار آموزش و فرهنگ طوری تغییر پیدا کرده است که تمامی مردم از سراسر دنیا با هر سن و سال، تفکر، قشربندی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی می توانند تحت آموزش قرار بگیرند. این نیز نیازمند مشارکت و سرمایه گذاری بخش خصوصی و دولتی است و همینطور باید در این زمینه فرهنگ سازی مناسب و درخور توجهی انجام شود.

آموزش الکترونیکی در ایران
پیشرفت روزافزون تکنولوژی و خصوصاً تکنولوژی اطلاعات باعث تغییرات بسیاری در زمینه آموزش الکترونیکی شده است؛ عواملی چون کاهش هزینه آموزش، سهولت حضور در کلاس های Online ، تنوع دروس، زمان انتخاب آن، کاهش هزینه رفت وآ مد و انعطاف پذیری زیاد آموزش الکترونیکی در گسترش این دروس و استقبال دانشجویان از این دروس بی تأثیر نبوده است. آموزش الکترونیکی در ایران صنعتی نوپا در تکنولوژی آموزشی و آموزش از راه دور است، اما مراکز و مؤسسات آموزشی به ویژه دانشگاه ها در تلاش اند تا هرچه سریعتر الگویی مناسب با ساختار آموزشی و فرهنگی کشور در زمینه آموزش الکترونیکی ارایه کنند.علاوه بر مزیتهایی که آموزش الکترونیکی ماهیتاً از آن برخوردار است، یکی از مهمترین دلایل ضرورت سازماندهی مراکز و مؤسسات آموزش الکترونیکی در ایران، تقاضای روزافزون آموزش به ویژه آموزش عالی در کشور است که با توجه به محدودیت منابع و ظرفیت آموزشی در نظام آموزشی فعلی به یک موضوع غامض اجتماعی تبدیل شده است و کارآمد ساختن آموزش الکترونیکی می تواند بخشی از این مشکلات را مرتفع سازد.

به کارگیری آموزش الکترونیکی در ایران دارای اهداف اساسی و عمده است که در اینجا فقط به ذکر اهداف آموزشی ، اجتماعی و علمی اکتفا می کنیم :

اهداف آموزشی
- کمک به توانمندسازی افراد برای یادگیری مستقل.
- کشف و پرورش استعدادهای پنهان با ایجاد فرصت دوم آموزشی.
- کمک به پرورش خلاقیت های یادگیرندگان از طریق خودآموزی و خودپژوهشی.
- ایجاد زمینه مساعد برای چرخه دانش در جامعه که امروزه مهمتر از تولید دانش تلقی می شود.
- فراهم کردن زمینه های مناسب گذار از آموزش معلم محور به آ موزش یادگیرنده محور از طریق سازماندهی فرآیند یادگیری- یاددهی.
- پاسخ به تقاضای آموزش در کشور به ویژه آموزش عالی.

اهداف اجتماعی
- کمک به تحقق عملی جامعه یادگیرنده.
- فراهم کردن بستر مناسب برای توسعه پایدار.
- بهره گیری از ظرفیت های اطلاع رسانی کشور برای تأمین «حق دانستن برای همه» با استفاده از روش های یادگیری.
- فراهم کردن زمینه های کاهش تنش در میان خانواده ها از طریق پذیرش داوطلبان بازمانده از راهیابی به دانشگاه های دیگر.

اهداف علمی
- فراهم کردن زمینه های آموزش های میان رشته ای و حرکت به سوی تلفیق علوم طبیعی با علوم انسانی.
- ایجاد زمینه های مناسب برای جذب و تحلیل دانش در میان مردم و عملیاتی کردن دانش.
- ایجاد انگیزه برای یادگیری دانش جزیی به منظور روان سازی چرخه دانش و فراهم کردن زمینه های مشارکت اقشار مختلف جامعه در تولید دانش.
- ابهام زدایی از علم و وارد کردن آن در متن زندگی.
- تولید اطلاعات و دانش برای تصمیم گیری های علمی.
- ایجاد زمینه برای استفاده مدیران از دانش روز.
- فراهم کردن زمینه مناسب برای شکستن مرزهای دانش.

موانع و مشکلات استفاده از نظام آموزش الکترونیکی
بی تردید، اساس ایده آموزش الکترونیکی در کشور ما نیز با مخالفت هایی مواجه شده است که امری طبیعی است. زیرا جایگزینی یک نظام نوین و نوپا به جای یک نظام سنتی همواره با مقاومت های متعددی روبه رو می شود. آموزش الکترونیکی یک تحول در سیستم آموزشی است که الزاماً فرهنگ خاص خود را در پی دارد و همین امر ممکن است موجب مخالفت عده ای با اساس استفاده از این شیوه آموزشی شود. اگرچه دغدغه های فرهنگی امری منطقی است اما مخالفت اساسی با یک تحول تکنولوژیک، منطقی به نظر نمی رسد، زیرا دسترسی و تسلط بر تکنولوژی ارتباطات و بهره گیری از آن در امر استراتژیک و مهم آموزش و تربیت نیروی انسانی، خود یکی از مؤلفه های مهم قدرت محسوب می شود و نباید از آن غافل بود. از سوی دیگر، گسترش بی وقفه و کم هزینه سیستم آموزشی الکترونیکی در سراسر دنیا، ضرورت استفاده از این روش آموزشی را اثبات می کند. یونسکو طی بیانیه ای اعلام کرده است: استادان مؤسسه فناوری ماساچوست آمریکا به زودی تمامی دروس آموزشی خود را در این دانشگاه برای استفاده عموم در اختیار علاقه مندان قرار خواهند داد. بر اساس این گزارش، ظرف چند سال آینده بیش از چند هزار ماده درسی به طور رایگان در اختیار استادان، محققان و دانشجویان سراسر دنیا به ویژه کشورهای در حال توسعه قرار خواهد گرفت.
برای بهره گیری از نظام آموزشی الکترونیکی، وجود حداقل امکاناتی برای هر دانشجو ضروری است که می توان از کامپیوتر و اشتراک در اینترنت در زمره این ابزار نام برد. در کنار این ابزار، مهارت هایی از قبیل آشنایی و تسلط بر استفاده از کامپیوتر و اینترنت لازم است. به علاوه، ظرفیت مخابراتی کشور هم در حدی نیست که پاسخگوی آموزش مجازی و توسعه روزافزون آن باشد.طبق آمار ارائه شده در برخی جراید، در حال حاضر سهم سرانه ۵/۱ میلیون دانشجوی سراسر کشور برای دسترسی به اینترنت بسیار محدود و تقریباً ۸ بایت در ثانیه است. اگر هر دانشجو، متقاضی کمترین حجم از اینترنت باشد، در آن صورت به حداقل ۱۲ مگابایت اینترنت نیاز است که این رقم با ظرفیت فعلی وزارت پست و تلگراف که ۵/۲ مگا بایت گزارش شده است، فاصله بسیار دارد. بنابر این موفقیت نظام آموزشی الکترونیکی در کشور مستلزم اقدامات اساسی و رفع موانع متعدد است و نبود پیش بینی و محاسبه کارشناسانه آنها ممکن است آینده آموزش الکترونیکی را با مشکلات جدی مواجه سازد.

نتیجه گیری
وجود ویژگی های منحصر به فرد در آموزش الکترونیکی در دهه های اخیر، موجب افزایش تقاضای یادگیرندگان و مراکز ارائه خدمات آموزشی برای به کارگیری این روش آموزشی در جهان شده است. مزایای زیر بخشی از جذابیت های استفاده از آموزش الکترونیکی است:

- نداشتن محدودیت مکانی.
- نداشتن محدودیت های زمانی.
- محدود نبودن ظرفیت پذیرش.
- در نظر گرفتن استعدادهای فردی.
- گسترش فرهنگ یادگیری مستقل.
- استفاده از استادان مجرب در حوزه های گسترده تر(جغرافیایی و تعداد دانشجویان).
- امکان تطبیق و بهینه سازی کلاس ها، تمرینات و مشاوره با نیازهای فردی(دانشجومحوری).
- انعطاف پذیری در اصلاح یا تغییر محتوا.
- افزایش سرعت آموزش.

علاوه بر ویژگی های آموزش الکترونیکی، منتقدان ضعف هایی نیز برای آن مطرح کرده اند که البته بخشی از موارد مطرح شده به مرور تا حدی برطرف شده است.دوری از ارتباطات جمعی در آموزش یکی از معایب مطرح شده برای آموزش الکترونیکی است که این موضوع با گسترش کاربرد ویدئو کنفرانس ها و آموزش های جمعی و روش های آموزشی گروهی مبتنی بر وب تا حد زیادی برطرف شده است.یکی دیگر از معایبی که برای آموزش های از راه دور از جمله آموزش های الکترونیکی برشمرده می شود ، عدم ارتباط چهره به چهره است که البته با پیشرفت تکنولوژی، این عیب تا حد زیادی برطرف شده و عدم ارتباط چهره به چهره یکی از ویژگی های آموزش الکترونیکی امروزی است.
وابستگی بیش از حد به تکنولوژی یکی دیگر از معایبی است که منتقدان برای آموزش الکترونیکی مطرح کرده اند. باید توجه داشت که هر روش آموزشی متکی بر عناصر خاص خود است و با توجه به نوع و سطح تکنولوژی های امروزی این وابستگی در ذات آموزش الکترونیکی وجود دارد و روز به روز نیز تشدید می شود. این وابستگی همانند وابستگی آموزش های سنتی به انسان است.با این همه ،نباید از نظر دور داشت که آموزش الکترونیکی قابلیت ها و کاربرد های خاصی دارد که باید در جایگاه خود مورد توجه قرار گیرد.
با توجه به گسترش IT و ICT و کاربردهای اینترنت و به هم پیوستگی جهانی و استفاده گسترده مراکز آموزشی و دانشگاه های دنیا از این روش آموزشی، ضرورت بازنگری در تکنولوژی های آموزشی و به کارگیری تکنولوژی های نوین در آموزش اجتناب ناپذیر می گردد.تمایل یا تقاضای روزافزون برای تحصیلات دانشگاهی و توجه بیش از پیش به آموزش در کشور از یک طرف و جذابیت ها و قابلیت های آموزش های مبتنی بر وب از طرف دیگر، نیروهای کشش را برای توجه به آموزش الکترونیکی به وجود می آورند. لزوم ورود به عرصه اطلاعات و ارتباطات و استفاده وسیع از فناوری اطلاع رسانی در آموزش و پژوهش و همچنین به کارگیری فناوری های جدید پیشرفته برای رسیدن به سرعت بیشتر در دستیابی به اهداف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و علمی، نیروهای فشار را برای انتخاب تکنولوژی مبتنی بر وب در آموزش مطرح می سازند.

(منابع در اختیار نویسنده موجود است )